Եկեք հասկանանք, թե ինչ է այն իրենից ներկայացնում։
Ինքնակոչի սինդրոմը ներքին համոզմունքն ու հավատն է, որ մենք այդքան էլ ունակ, գիտակ ու փորձառու չենք որքան որ ուրիշներն են մեզ համարում։
Այս սինդրոմի ժամանակ հաճախ մարդն ունի վախի զգացում, որ ուրիշները հանկարծ կհասկանան, որ նա այդքան էլ խելացի ու հմուտ չէ, շուտով գլխի ընկնեն, որ այդքան էլ փորձառու և գիտակ չէ, կբացահայտեն նրա անկարողությունն ու կեղծ լինելը, անհամապատասխանելիությունը տվյալ գործը կատարելու համար, տվյալ թիմում ներգրավվելու համար։
Սա պարզպես նոր գործ անելուց առաջ սեփական ուժերի վրա անինքնավստահությունը չէ, որը մի քանի անգամ անելուց հետո անհետանում է, այդ ինքնակոչի զգացումը կարծես անբաժան մասն է դառնում մարդու կյանքում։
Այն կարող է բացասաբար ազդել ցանկացածի վրա, անկախ տարիքից, մասնագիտացումից, սոցիալական կարգավիճակից, հմտության մակարդակից ու տարիների փորձից։
Եկեք հիմա տեսնենք այս համախտանիշի որոշ նշաները՝
- թերարժեքության զգացում
- կասկած սեփական ունակությունների վրա
- սեփական ուժերի ու հմտությունների համար ցածր ինքնագնահատական
- ակնկալիքներին չհամապատասխանելու վախ
- անիրատեսական նպատակների սահմանում ու դրանց չհասնելու դեպքում մեծ հիասթափության զգացում
Որոշների մոտ կյանքի ընթացքում այն կարող է հանդիպել մի քանի անգամ, իսկ որոշների համար այն կարող է լինել իսկական մղձավանջ, քանի որ ամեն մի գործ ձեռնարկելիս մարդ սկսում է թերարժեքորեն մոտենալ իր հմտություններին ու պատրաստվածությանը։
Որոշ ուսումնասիրությունների համաձայն, մարդկանց մոտավորապես 70%-ը կյանքի ընթացքում առնվազն մեկ անգամ ունեցել է այս զգացումը։ Կանայք և տղամարդիկ հավասարապես հակում ունեն թերարժեքորեն մոտենալու իրենց ունակություներրին, օրինակ՝ որևէ աշխատանքի համար իրենց ուժերը հնարավոր է թերագնահատեն, սակայն տղամարդիկ ավելի քիչ են այդ մասին խոսում կամ ընդհանրապես չեն արտահայտվում։
Փորձագետներ - այս անհատները միշտ փորձում են սովորել ավելին և երբեք գոհ չեն իրենց մակարդակից, նույնիսկ եթե նրանք ունեն բարձր որակավորում, նրանք ցածրացնում են իրենց հմտությունները։ Կարծում են, որ պետք է ամեն ինչ իմանան, երբ որևէ բան չգիտեն, համարում են ուրեմն ոչինչ չգիտեն։
Մենակատար - սոլոիստ - մենակատարների մոտ զգացողություն է, որ իրենք պետք է ամեն ինչ ինքնուրույն անեն, հակառակ դեպքում, եթե նույնիսկ չնչին օգնության ստանան ուրիշներից, ապա նրանք այդ գործը չեն համարում իրենց ձեռքբերումը, համարում են իրենց ձախողակ ու թույլ։
Բնատուր տաղանդ - նրանք կարծում են, որ ցանկացած բան, որ ձեռնարկեն պետք է հեշտ, հանգիստ ու արագ ստացվի, եթե այդպես չի լինում որևէ բան անելիս, եթե շատ ժամանակ են տրամադրում կամ անմիջապես հաջող չի ստացվում, ապա համարում են այդ գործը ձախողված ու հիասթափվում են, ուրեմն այդքան էլ տաղանդավոր չեն։
Գերմարդ - սուպերհերոս - վերջիններս իրենց վրա են վերցում մի շարք դերեր և ենթադրում են, որ բոլոր գործերը, դերերը պետք է հավասարապես լավ անեն ու եթե դերերից մեկն այդքան էլ արագ, հեշտ ու հաջող չստացվի, ապա անհաջողակ են, օրինակ՝ եթե որևէ մեկը որպես աշխատակից շատ գոհ է ինքն իրենից, բայց ծնողի դերում որևէ հարցերում իր ակնկալինքներին չի բավարարում, ապա ունենում է ամոթի զգացում, սուր ինքնաքննադատություն և այդ թերացման պատճառով իր մյուս գործերն ու դերերը չի գնահատում։
Ինչպե՞ս խուսափել այդ սինդրոմից կամ նվազեցնել այն։
Որպես կանոն այս սինդրոմը համարվում է բացասական, քանի որ շատերին հետ է մղում իրենց նպատակներից, սակայն այն նաև ունի դրական կողմեր։
- ձգտնեք ավելիին, սովորենք, զարգանանք, փորձ ձեռք բերենք
- մեր էգոն չափի մեջ մնա և հաջողությունները չխանգարեն անցնել հաջորդ քայլին
Պետք է հիշել, որ այս սինդրոմը մշտական չէ, կարող ենք ցանկացած պահի ազատվել դրանից՝
- ունենալով մարդկանց, ովքեր գնահատում են մեր աշխատանքը, հավատում են մեր ուժերին ու պատրաստ են աջակցել,
- չհամեմատվելով այլ մարդկանց հետ։
Էս ամենի հետ պետք է նաև ազատվել որոշ արտահայտություններից, որոնք ասում ենք ինքներս մեզ կամ մեր երեխաներին։
- Ինչ բարձր կարծիք ունես քո մասին։
- Քեզ ինչի՞ կամ ու՞մ տեղն ես դրել։
- Դու չես կարող անել, փոքր ես, սպասի՛ր ես անեմ քո փոխարեն։
- Տե՛ս, ընկերդ ինչ արագ է սովորում, ավելի լավ է անում։
- Չէ, ես շատ լավ չարեցի, պարզապես բախտս բերեց։
- Հաստատ լավ չի ստացվի, չեմ կարողանա։
- Հեշտ էր դրա համար ստացվեց, թե չէ ես հաջողակ չեմ։
Հետևյալ արտահայտությունները երեխայի մոտ հնարավոր է առաջացնեն այս սինդրոմը, այնպես որ կարծում եմ պետք է ուշադիր ընտրենք մեր մտքերն ու բառերը։
Comments
Post a Comment