Skip to main content

Posts

Showing posts with the label Armenia

Անորոշ կորուստ - Ambiguous Loss

Այս օրերին մտաբերեցի հոգեբանական տրավմայի տեսակներից մեկը, որը կարծում եմ լիարժեք նկարագրում է շատերի ներկայիս վիճակը։ Ի՞նչ է անորոշ կորուստը։  Մոտ 50 տարի առաջ այս եզրույթի մասին առաջին անգամ ուսումնասիրել ու աշխատություններ է գրել Փոլին Բոսսը։ Եկեք քննարկենք անորոշ կորստի երկու տեսակները։ Անորոշ կորուստը կարող է վերաբերել ինչպես մարդկային, այնպես էլ նյութական կորուստներին։ Առաջին տեսակի օրինակներ կարող են լինել կոմայի մեջ գտնվելու վիճակը, ուղեղի վնասվածքի պատճառով հիշողության կորուստը կամ տարիքի հետ առաջացած դեմենցիան (dementia)։ Այս վիճակներում գտնվողի հարազատների մոտ առաջանում է անորոշ կորստի զգացում։ Այսինքն՝ ընտանիքի սիրելի անդամը ֆիզիկապես կա, ողջ է, սակայն նրա հետ հաղորդակցումը, կապը սկսում է աստիճանաբար թուլանալ կամ կտրուկ ընդհատվել։ Պատերազմից հետո մենք գիտակցում ենք, որ մի շարք տարածքներ, հողեր ֆիզիկապես կան, գոյություն ունեն, բայց այլևս մերը չեն։ Տեղահան եղած մարդիկ ովքեր գիտեն իրենց տները, պարտեզները, ծառերը կան, բայց դրանք այլևս իրենց չեն պատկանում, չեն կարող գնալ ե...

Գերհոգնածություն, երկրորդային տրավմա պատերազմի ժամանակ

Բարև, եթե կարդում եք սա, մի րոպե դադար տվեք ու ուսերի լարվածությունը թուլացրեք, թիկունքն ուղղեք, շնչեք խորը, դանդաղ արտաշնչեք, կատարեք մի քանի անգամ։ Այս օրերի ընթացքում բոլորս զօր ու գիշեր գամված ենք մեր հեռախոսներին, համակարգիչներին, ու հեռուստացույցերին։ Ու այս ամենը շատ շատերի մոտ առաջացրել է երկրորդային տրավմա, մտավոր գերծանրաբեռնվածություն, burnout։ Այսինքն, չլինելով առաջնագծում, անձամբ չշփվելով այս ամենի հետ, սակայն ամեն օր տեսնելով զոհերի թիվը, վիրավորների նկարները, ավերվածությունները, ինչպես նաև նորությունների բացակայությունը մեզ նույնպես հյուծում են թե՛ ֆիզիկապես, թե՛ հոգեպես։ Հիմա առավել քան երբևէ կարևոր է, որ հետևենք մեր ֆիզիկական ու մտավոր առողջությանը։ Որո՞նք են երկրորդային տրավմայի նշանները մեղքի զգացում, թե ինչու եմ ես էստեղ ապահով, իսկ մեր զինվորները կյանքը չեն խնայում ու նվիրում են հայրենիքին։  անկարողության զգացում, ցանկացած գործողություն թվում է անօգուտ ֆիզիկական խնդիրներ, ցավեր, հոգնածության զգացում, աչքերի կարմրություն, ընդհանուր թուլություն, սրտխփոց ախորժակի ...