Գեզլայթինգը էմոցիոնոլ ճնշման ու բռության ձև է։
Որևէ մեկին գեզլայթ անել նշանակում է արժեզրկել նրա իրականությունը, ժխտել փաստերը, նրա զգացմունքները։ Գեզլայթինիգի ենթարկողը թիրախին ստիպում է չլսել սեփական հույզերը, մերժել շուրջը կատարվող իրադարձությունները։Որտեղի՞ց ծագեց անունը
Այս եզրույթի անունն ու կիրառումը տարածում գտավ 1944 թվականի Gas Light ֆիլմից հետո, երբ ֆիլմում ամուսինը հատուկ լամպերն էնպես է անում, որ թրթռան։ Հերոսուհին նկատում է դա ու ամուսնուն ասում է այդ մասին, իսկ ամուսինն էլ կնոջը համոզում է, թե նման բան չկա, աչքին է երևում, այդ ամենն իր գլխում է կատարվում։ Այսպիսով, ամուսինն իրեն սիրող ու անվեհապահորեն վստահող կնոջը գեզլայթի է ենթարկում, իսկ կինն էլ սկսում է կասկածել իր իրականության ընկալում վրա։
Գեզլայթինգի կարող են ենթարկել տարբեր ոլորտներում, օրինակ՝ ընտանիքում, աշխատավայրում, քաղաքական դաշտում, ընկերական ու ռոմանիկ հարաբերություններում, ամեն հնարավոր հարաբերություններում։ Սովորաբար գեզլայթերն ունի թիրախի հարգանքը, վստահությունը, և գեզլայթերն ունի որոշակի իշխանություն թիրախի նկատմամբ (պաշտոն, տարիք, փող, հեղինակություն և այլն)։
Գեզլայթինգը երբեմն կատարվում է առանց մտադրության, երբեմն հենց հատուկ թիրախավորելով, ուզածին հասնելու համար։
Ծնողները նույնպես կարող են կամա, թե ակամա գեզլայթ անել իրենց երեխաներին, որը հետագայում կարող է հանգեցնել երկարատև խնդիրների։
Օրինակ՝ ըստ ծնողի կարծիքի, նա երեխային հետաքրքիր վայր է տանում, իսկ երեխան ասում է տխուր է, ձանձրանում է, ծնողն առանց մտադրության գեզլայթ է անում երեխային ու ասում․ <<էլ մի սկսիր, տխուր չես, ուրախ ես, տե՛ս ինչ լավ տեղ ենք եկել, բոլորն ուրախանում են։
- երեխա․ <<ճաշը տաք է, չեմ կարող ուտել>>, ծնողը․ <<տաք չի, կե՛ր>>
- երեխա․ <<կոշիկս անհարմար է>>, ծնող․ <<շատ էլ հարմար է, հագիր, արագացրո´ւ, ուշանում ենք>>
- երեխա․ <<շորս դուրս չի գալիս>>, ծնող․<< ձևեր մի թափիր, տե՛ս ոնց ա սազում>>
Երեխան ասում է թույլ է զգում, չի կարող դասի գնալ, իսկ ծնողը կարծելով, թե երեխան ծուլանում է, խաբում է, որ դպրոց չգնա, ասում է՝ լավ ես, բան չկա, տանում է դպրոց։ Օրվա վերջում երեխայի ջերմությունը բարձրանում է, հա՛մ ծնողն է իրեն մեղավոր զգում, որ չլսեց երեխային, հա՛մ էլ այսպիսով երեխային սովորեցնում է չվստահել սեփական զգացողություններին, մարմնին։
Դիտավորությամբ գործող գեզլայթերը հմտորեն կարող է շահարկել աղավաղել, աղճատել իրականությունը։
Գեզլայթերը երբեմն այդպես է անում, որ վերահսկի իրավիճակը, մարդկանց, թաքցնի իր սխալները, գաղտնիքները, մեղքերը, դավաճանությունը, դադարեցնի կոնֆլիկտը։ Սովորաբար գեզլայթ անողներն այդ սովորությունը ձեռք են բերում իրենց այլ հարաբերություններից, օրինակ՝ ընտանիքից։
Որո՞նք են գեզլայթինգի նշանները
Վստահ եմ, ամենքս էլ մեր կյանքի ընթացքում ենթարկվել ենք և ենթարկել ենք գեզլայթինգի, ոմանք գիտակցված են արել, ոմանք էլ՝ ոչ միտումնավոր։
Անհրաժեշտ է ճանաչել դրա նշանները, որ ոչ ոք չկարողանա մեզ ենթարկել գեզլայթինգի և մենք էլ չանենք ուրիշներին, քանի որ այն կարող է թողնել երկարատև հետևանքներ հոգեբանական ու ֆիզիկական առողջության վրա։
Որո՞նք ենք գեզլայթինգի ժամանակ հաճախ հնչող արտահայտությունները՝
- կատակ էի անում
- դու սխալ հասկացար
- դա ի նկատի չունեի
- մի բարդացրու
- նման բան չի եղել, ես տենց բան չեմ ասել, քեզնից բաներ ես հնարում
- դու լավ չես հիշում, քո հիշողությունը լավ չի
- ուղղակի չափազանցնում ես
- քեզ ոչ ոք չի հավատա
Ինչպե՞ս դադարեցնել նման ճնշումը
Երբեմն մարդիկ այնքան են ընտելանում այդ իրավիճակին, որ չեն նկատում, որ գեզլայթ են անում կամ ենթարկվում։ Դժվար է նման թունավոր հարաբերություններից դուրս գալ, բայց հնարավոր է։ Պետք է
- ուշադրություն դարձնել զգացողություններին ու հնչող արտահայտություններին։ Եթե նկատում եք դիմացինը հաճախ է պնդում, որ սխալ եք հասկացել կամ դուք եք անդադար շփոթված, չեք զգում իրականությունը, հաճախ ներողություն եք խնդրում, բայց զգում եք, որ վատ բան չեք արել, չեք հասկանում, թե ինչն է ձեր վատ զգալու պատճառը, ապա սկսեք գիտակցված կենտրոնանալ իրավիճակների վրա ու վստահեք ձեր ապրումներին։
- զրուցել երկրորդ կողմի հետ․ ասեք ինչ եք զգում, ինչպես եք զգում, ինչն է անհանգստացնում, եթե գիտակցված չի անում, գուցե փորձի շտկել իր վերաբերմունքը։ Սակայն պետք է ուշադիր լինել, քանի որ գուցե նա սկսի այլ իրավիճակներ ներքաշել ու շեղել բուն թեմայից, այդ դեպքում, պետք է ասել, արի չշեղվենք, ավարտենք, հետո քո ասածին կանդրադառնանք։ Բայց եթե մի քանի անգամ կրկին փորձի շեղել, ուրիշ թեմա ներգրավել, ապա նշանակում է, որ այդ զրույցն անօգուտ է։
- ներգրավել չեզոք երրորդ կողմի․ եթե երկրորդ կողմը (ամուսինը, գործընկերը, ընկերը, ծնողը) չի ընդունում իր գործողությունները, անպայման պետք է հարցնել այլ մարդկանց, թե ինչպես են ընկալում իրավիճակը, արդյոք ձեր կասկածները տեղին են, թե՝ ոչ։
- որոշել հետագա քայլերը․ հաջող ու անհաջող զրույցներից հետո դուք պետք է որոշեք, թե ինչ պետք է անեք տվյալ հարաբերությունների հետ, դադարեցնել, թե՞ շարունակել։
Հուսամ ճանաչելով այս ամենը կկարողանաք կանխել նման իրավիճակները, քանի որ ավելի հեշտ է կանխել, քան շտկել նման թունավոր ու ճնշող հարաբերությունները։
Comments
Post a Comment